Kompaktowa ściąga egzaminacyjna: MPZZM (COLREG), oznakowanie IALA-A, sygnały, meteorologia, pływy, nawigacja i GMDSS. Kliknij tytuł sekcji, aby ją rozwinąć.
Światła nawigacyjne pokazuje się od zachodu do wschodu słońca i przy ograniczonej widzialności. Podstawowe: topowe (białe, 225°), burtowe (zielone – prawa, czerwone – lewa, po 112,5°), rufowe (białe, 135°), widoczne dookoła widnokręgu (360°).
Światła: 1 topowe białe + burtowe + rufowe.
Zachowanie: zwykłe zasady wymijania (przy kursach przecinających się pierwszeństwo ma statek z prawej burty; przy kursach przeciwnych obaj odchodzą w prawo i mijają się lewymi burtami).
Światła: 2 topowe (przednie niżej, tylne wyżej) + burtowe + rufowe.
Zachowanie: jak wyżej; układ topowych pozwala ocenić kurs i zmiany kursu dużego statku.
Światła: tylko burtowe + rufowe (brak topowego!). Opcjonalnie na topie: czerwone nad zielonym (360°). Jacht <20 m może mieć latarnię trójkolorową na topie.
Zachowanie: statek mechaniczny ustępuje żaglowcowi. Między żaglowcami: prawy hals ma pierwszeństwo; przy tym samym halsie nawietrzny ustępuje zawietrznemu. Żaglowiec na silniku = statek mechaniczny!
Światła: 2 czerwone w pionie (360°); gdy posuwa się po wodzie — dodatkowo burtowe i rufowe. Bez topowych. Znak dzienny: 2 kule.
Zachowanie: ustąp z drogi każdemu NUC — wykonaj wyraźny, wczesny manewr; NUC jest na szczycie hierarchii pierwszeństwa.
Światła: czerwone–białe–czerwone w pionie (360°); w drodze dodatkowo topowe, burtowe i rufowe; na kotwicy dodatkowo światła kotwiczne. Znak dzienny: kula–romb–kula.
Zachowanie: ustąp z drogi (np. pogłębiarka, statek stawiający boje, nurkowy).
Światła: trałujący — zielone nad białym (360°); łowiący inaczej niż trałem — czerwone nad białym; narzędzia połowu wystawione >150 m: dodatkowe białe światło w ich kierunku. W ruchu dodatkowo burtowe + rufowe (trałowiec także topowe, jeśli >50 m). Znak dzienny: dwa stożki wierzchołkami do siebie.
Zachowanie: ustąp z drogi (także żaglowiec ustępuje łowiącemu); omijaj szeroko strefę sieci.
Światła: normalne światła statku mechanicznego + 3 czerwone w pionie (360°). Znak dzienny: walec.
Zachowanie: nie utrudniaj mu bezpiecznego przejścia — trzyma się toru wodnego, nie może z niego zejść.
Światła: białe nad czerwonym na topie (360°); w drodze dodatkowo burtowe + rufowe; na kotwicy — światła kotwiczne.
Zachowanie: zwykłe zasady; spodziewaj się manewrów przy burtach statków.
Światła: <50 m — 1 białe (360°) tam, gdzie najlepiej widoczne; ≥50 m — 2 białe (dziobowe wyżej, rufowe niżej); >100 m — dodatkowo oświetlenie pokładów. Znak dzienny: kula na dziobie.
Zachowanie: omijaj; pamiętaj, że statek na kotwicy myszkuje na łańcuchu.
Światła: światła kotwiczne + 2 czerwone w pionie (360°). Znak dzienny: 3 kule w pionie.
Zachowanie: omijaj bardzo szeroko — w pobliżu jest płycizna!
Światła: hol ≤200 m — 2 białe topowe w pionie; hol >200 m — 3 białe w pionie; zawsze burtowe + rufowe + żółte światło holowania nad rufowym. Obiekt holowany: burtowe + rufowe. Znak dzienny przy holu >200 m: romb na holowniku i holowanym.
Zachowanie: NIGDY nie przecinaj linii holu — może być niewidoczna i tuż pod wodą!
Światła: światła statku mechanicznego + żółte światło błyskowe widoczne dookoła widnokręgu.
Zachowanie: traktuj jak statek o napędzie mechanicznym; uwaga na dużą prędkość i nietypowy tor ruchu.
Czarne znaki podnoszone w dzień tam, gdzie najlepiej widoczne.
Statek stojący na kotwicy.
Statek zajęty połowem (trałowiec i inne).
Żaglowiec idący jednocześnie pod żaglami i na silniku — w świetle przepisów to statek mechaniczny.
Statek nieodpowiadający za swoje ruchy.
Statek o ograniczonej zdolności manewrowej.
Statek na mieliźnie (znak w dzień; w nocy: światła kotwiczne + 2 czerwone).
Podnoszony i na holowniku, i na obiekcie holowanym, gdy długość holu > 200 m.
Statek ograniczony swoim zanurzeniem — nie utrudniaj mu przejścia torem wodnym.
= krótki dźwięk (ok. 1 s), = długi/przeciągły dźwięk (4–6 s).
| Sygnał | Znaczenie |
|---|---|
| Zmieniam swój kurs w prawo | |
| Zmieniam swój kurs w lewo | |
| Pracuję napędem wstecz | |
| Wątpliwość / ostrzeżenie: „nie rozumiem twoich zamiarów” lub „wątpię, czy czynisz wystarczające działanie dla uniknięcia zderzenia” |
| Sygnał | Znaczenie |
|---|---|
| Zamierzam wyprzedzić cię po twojej prawej burcie | |
| Zamierzam wyprzedzić cię po twojej lewej burcie | |
| Zgoda wyprzedzanego („możesz wyprzedzać”) | |
| Statek zbliżający się do zakrętu / przesłoniętego odcinka toru; odpowiedź: również |
| Sygnał | Kto nadaje | Odstęp |
|---|---|---|
| Statek o napędzie mechanicznym w drodze, posuwający się po wodzie | ≤ 2 min | |
| Statek mechaniczny w drodze, zatrzymany (bez ruchu po wodzie) | ≤ 2 min | |
| NUC, RAM, żaglowiec, łowiący, holujący, ograniczony zanurzeniem | ≤ 2 min | |
| Ostatni statek holowany (z załogą) — po sygnale holownika | ≤ 2 min | |
| szybkie bicie w dzwon ~5 s | Statek na kotwicy (≥100 m: dzwon na dziobie + gong na rufie); może dodać jako ostrzeżenie | ≤ 1 min |
| 3 wyraźne uderzenia + dzwon + 3 uderzenia | Statek na mieliźnie | ≤ 1 min |
Jacht <12 m nie musi nadawać powyższych sygnałów, ale musi wtedy nadawać inny skuteczny sygnał dźwiękowy co ≤ 2 min.
Czerwona, kształt walca, znak szczytowy: czerwony walec. Światło czerwone, dowolny rytm. Zostaw po lewej burcie wchodząc od morza.
Zielona, kształt stożka, znak szczytowy: zielony stożek wierzchołkiem w górę. Światło zielone. Zostaw po prawej burcie wchodząc od morza.
Czarna nad żółtą; 2 stożki wierzchołkami w górę. Światło białe: VQ lub Q ciągłe.
Czarna z żółtym pasem; stożki podstawami do siebie. Światło białe: 3 błyski.
Żółta nad czarną; 2 stożki wierzchołkami w dół. Światło białe: 6 błysków + długi błysk.
Żółta z czarnym pasem; stożki wierzchołkami do siebie („kieliszek W”). Światło białe: 9 błysków.
Czarna z czerwonym pasem (pasami); znak szczytowy: 2 czarne kule. Światło białe Fl(2). Stawiany NAD niebezpieczeństwem — omijaj z każdej strony w bezpiecznej odległości.
Czerwono-białe pionowe pasy; znak szczytowy: czerwona kula. Światło białe: izofazowe, przerywane, LFl 10s lub Mo(A). Woda żeglowna dookoła (np. pława podejściowa).
Żółta; znak szczytowy: żółty ukośny krzyż „X”. Światło żółte. Oznacza akweny specjalne (kąpieliska, wojskowe, kable, mierniki) — nie służy do nawigacji.
Używane wyłącznie w niebezpieczeństwie, gdy potrzebna jest pomoc:
| Sygnał | Znaczenie | Jak nadawać |
|---|---|---|
| MAYDAY ×3 | Niebezpieczeństwo: bezpośrednie zagrożenie życia lub statku, potrzebna natychmiastowa pomoc | VHF kanał 16 (foniczne) po alarmie DSC na kanale 70 |
| PAN PAN ×3 | Pilność: poważna sytuacja (awaria, choroba), ale bez bezpośredniego zagrożenia życia | VHF kanał 16 |
| SECURITE ×3 | Bezpieczeństwo: ostrzeżenie nawigacyjne lub meteorologiczne | Zapowiedź na kanale 16, treść zwykle na kanale roboczym |
| °B | Nazwa | Węzły | Stan morza (skrót) |
|---|---|---|---|
| 0 | Cisza (flauta) | <1 | Lustro wody |
| 1 | Powiew | 1–3 | Drobne zmarszczki |
| 2 | Słaby wiatr | 4–6 | Małe krótkie fale, gładkie grzbiety |
| 3 | Łagodny wiatr | 7–10 | Grzbiety zaczynają się załamywać, szklane grzywki |
| 4 | Umiarkowany wiatr | 11–16 | Dłuższe fale, dość liczne białe grzywacze |
| 5 | Dość silny wiatr | 17–21 | Umiarkowane fale, liczne grzywacze, bryzgi |
| 6 | Silny wiatr | 22–27 | Duże fale, białe grzywy wszędzie, bryzgi |
| 7 | Bardzo silny wiatr | 28–33 | Morze się piętrzy, piana układa się w pasma z wiatrem |
| 8 | Sztorm | 34–40 | Wysokie fale, kipiel, wyraźne pasma piany |
| 9 | Silny sztorm | 41–47 | Wysokie fale, przewalające się grzywy, bryzgi pogarszają widzialność |
| 10 | Bardzo silny sztorm | 48–55 | Bardzo wysokie fale, morze prawie białe, widzialność ograniczona |
| 11 | Gwałtowny sztorm | 56–63 | Wyjątkowo wysokie fale, morze pokryte pianą |
| 12 | Huragan | ≥64 | Powietrze pełne piany i bryzgów, morze całkowicie białe |
Przybliżenie: górna granica w węzłach ≈ °B × 5 − 5 (dla 2–6 °B). 1 węzeł ≈ 0,51 m/s.
Przykład: skok 4,8 m, LW o 06:00 → o 08:00 woda wzrosła o (1+2)/12 × 4,8 = 1,2 m nad LW.
Namiar rzeczywisty (NR) nanosimy na mapę; pozycja z przecięcia ≥2 linii pozycyjnych (najlepiej pod kątem bliskim 90°).
Zapamiętaj kolejność: KTO – GDZIE – CO – ILU LUDZI – JAKA POMOC. Odwołanie fałszywego alarmu: komunikat do wszystkich stacji i zgłoszenie do MRCC. Cisza radiowa w czasie akcji: „SEELONCE MAYDAY”; koniec ciszy: „SEELONCE FEENEE”.
Materiał pomocniczy do nauki teorii na patent Jachtowego Sternika Morskiego (PZŻ). Na rysunkach nocnych (granatowe tło) światła: czerwone, zielone, białe i żółte kółka z poświatą; przygaszone kółka = światła pokazywane tylko w drodze. Zawsze weryfikuj z aktualną treścią MPZZM i wydawnictwami nawigacyjnymi.